Meraklı ve ilgili okur, Graham Hancock ve Robert Bauval'i yakından tanıyor. Ama yalnızca, "İngilizce bilen okur" diye bir düzeltme yapayım hemen. Çünkü nedense bizim yayıncılarımız, doksanların ortalarından bu yana yazdıkları her kitap Batı dünyasında büyük yankı yaratan bu iki yazarın kitaplarını dilimize çevirmeyi denemediler bile. Bunun tek istisnası, Bauval'in, yıllar önce Adrian Gilbert'la birlikte kaleme aldığı "Orion Gizemi" oldu ki, o çevirinin nasıl özensiz ve nasıl baştan savma biçimde okurun karşısına çıkarıldığını; kitap sonundaki eklerin "Nasıl olsa bizim millet bunlara bakmaz" diye nasıl kapsam dışı bırakıldığını ne siz sorun ne ben anlatayım.

Bu denli önemli bir kitabın bugüne dek dilimize çevrilmemiş olmasını anlayabilmek mümkün değil: Mezopotamya, tarihimizin, hatta bugünkü kültür birikimimizin çok önemli bir parçasını oluşturuyor; yüzyıllarca bu toprakların sahibi ve yöneticisi olduk ama bugün Babil'in, Asur'un, Sümer'in o müthiş kültür birikimiyle, binlerce kilometre uzaktaki Amerikalı canıgönülden ilgilenip ciltlerce araştırma yazıyor da, biz bırakın ilgilenmeyi, o adamların kitaplarını dilimize çevirip okumaya bile üşeniyoruz. Evet, ne yazık ki İngilizce edisyondan söz edeceğim burada ama Leo Oppenheim'ın bu çalışması o kadar önemli ki, umarım günün birinde bir yayınevi (hiç değilse bir üniversite basımevi) bu kitabı Türkçeleştirme işini üstlenir. 

Bugüne dek üzerinde defalarca konuşulmuş, kafa yorulmuş konulardan biri: Niçin Amerika'nın kızılderilileri gemilere binip Avrupa'yı sömürgeleştirmeye gitmediler de, bunun tam tersi oldu? Niçin Afrika'nın yerlileri Batı'ya kafa tutamadılar ve direnemediler, sonucunda tarihin önemli bir bölümünü "kölelik" sornuyla yüz yüze geçirdiler? Jared Diamond, bu aslında son derece beylik sorulara, alışılmış olanların dışında farklı ve yeni bir açıklama getirme gibi bir istekle yola çıkmış ama sonunda oldukça ilgiye değer bir kitaba imza atmış olmasına rağmen, hedeflediği şeye ulaşıp ulaşamadığı fena halde tartışılır durumda.

William Ryan ve Walter Pittman, bu kitabı ortaya çıkaran araştırma süreci içinde elde ettikleri bulgular ve ileri sürdükleri tezlerle oldukça büyük tartışmalar yarattılar. Bir dönem National Geographic dergisinin de yoğun olarak ilgilendiği; araştırmacı Robert Ballard'ın Karadeniz'de uzun inceleme gezileri düzenlemesiyle dünya gündeminde etkisi artan bu çalışmaya göre günümüzden yaklaşık 7500 yıl önce Akdeniz suları ani bir yükselmeyle İstanbul Boğazı'nı aştı ve Karadeniz'in hızla dolup bugünkü halini almasına neden oldu.